Tâm lý trong tháng 1
Thời tiết giá lạnh, âm u của tháng 1 khiến thời gian dường như chậm hẳn đi, thôi thúc chúng ta muốn thu mình lại và dành nhiều thời gian ở nhà nhiều hơn, hướng nội hơn. Bạn sẽ phát triển đời sống tinh thần trong năm nay thế nào? Còn sức khỏe thể chất của bạn thì sao? Hãy bắt đầu bằng cách ghi lại những suy nghĩ, những ý tưởng chợt lóe lên, và những dự định của bạn cho năm mới. Đây là khoảng thời gian để suy ngẫm về những tín hiệu thôi thúc bạn gieo những hạt giống cho những khởi đầu mới.
Tháng 1 đối với cơ thể
Theo Ayurveda (y học cổ truyền Ấn Độ, tháng 1 là tháng chuyển từ mùa khô lạnh (Vata) sang mùa lạnh ẩm (Kapha). Thời tiết mang đặc điểm Kapha có thể khiến bạn cảm thấy uể oải và buồn ngủ, mức năng lượng thấp hơn rõ rệt. Trong y học cổ truyền Trung Quốc, tháng 1 được coi là thời điểm âm nhất trong năm – là khoảng thời gian phục hồi để xây dựng lại các mô, nghỉ ngơi và quán xét nội tâm trước khi bạn bắt đầu quay trở lại guồng hoạt động vào giữa tháng 3.
Cơ thể bạn tiếp tục thích nghi với không khí lạnh. Mũi của bạn bị nghẹt khi đường mũi sưng lên để bảo vệ các mô hô hấp mỏng manh khỏi cảm lạnh. Da tê liệt vì các mao mạch hạn chế lưu lượng máu. Lưu lượng máu ít hơn và ít tiếp xúc với ánh nắng mặt trời cũng khiến da trông nhợt nhạt và khô ráp. Bạn có thể cảm thấy như thể mình trông già đi vào tháng 1, nhưng đừng lo lắng! Chỉ là cái lạnh thôi.
Nhịp tim của bạn chậm lại khi thời tiết lạnh hơn, dẫn đến tình trạng ứ đọng máu toàn thân. Cơ thể tập trung hầu hết lượng máu ở trung tâm để giữ ấm cho các cơ quan quan trọng trong cơ thể. Hiệu ứng này cũng dẫn đến lượng máu đổ về các cơ quan tiêu hóa nhiều hơn và gia tăng khả năng tiêu hóa.
Tạng người Kapha tháng 1
Thời tiết lạnh ẩm rất đặc trưng Kapha càng khiến cá nhân Kapha cảm thấy uể oải, trì trệ. Các cá nhân Kapha sẽ cần phải chống lại sự thôi thúc của cơn buồn ngủ. Thay vào đó, họ nên thức dậy sớm và tham gia một số hình thức tập thể dục có nhịp điệu để tăng nhịp tim và lưu thông máu trước khi ăn sáng. Nếu người tạng Kapha không bắt đầu tập luyện đốt cháy chất béo dự trữ trong mùa đông vào tháng 1, nó có thể đông đặc lại cho đến mùa xuân gây tắc nghẽn và trì trệ trong cơ thể.
Người tạng Vata tháng 1
Cái lạnh khiến người tạng Vata trở nên dễ bị lo lắng và kích động. Nghỉ ngơi và những giấc ngủ sâu luôn là liều thuốc tốt đối với người tạng Vata.
Trong khi những người thuộc tạng Kapha cần bắt đầu giảm bớt chế độ ăn, thì những người thuộc tạng Vata sẽ cần tiếp tục ăn những bữa ăn thịnh soạn để duy trì lớp chất béo cách nhiệt.
Người tạng Pitta tháng 1
Cái lạnh của tháng 1 vẫn là thời tiết lý tưởng với người tạng Pitta. Ngoài ra, giống như người tạng Vata, người Pitta sẽ cần thức ăn nặng hơn để duy trì sức đề kháng và tránh bị cạn kiệt trong 1.
Lối sống theo Ayurveda trong tháng 1
Ngủ đông, suy ngẫm, mơ ước, cũng giống như gieo hạt và nuôi dưỡng những hạt giống sẽ nở hoa vào mùa xuân. Giấc ngủ ngon là ưu tiên hàng đầu của tháng 1. Nên ngủ trước 10:00 tối và thật tốt khi thức dậy cùng với mặt trời, nhưng đừng ép bản thân thức dậy sớm hơn thế – đây là thời điểm trong năm mà cơ thể bạn có như cầu ngủ nhiều hơn một cách tự nhiên. Để hỗ trợ đi ngủ sớm và nghỉ ngơi tốt, hãy ăn xong khi mặt trời lặn. Giữ ấm, đặc biệt là vùng lõi và lưng dưới; thận đặc biệt nhạy cảm với lạnh.
Tiếp tục thực hành massage dầu hàng ngày với các loại dầu massage Vata, Pitta hoặc Kapha tùy thuộc vào dosha của bạn để giữ cho làn da mềm mại và ẩm mượt. Lớp dầu bổ sung cũng sẽ giữ ấm cho cơ thể.
Phổi và các xoang sẽ cần được chăm sóc nhiều hơn nên hãy thực hành vệ sinh rửa mũi với nước muối loãng ấm hàng ngày để đảm bảo sức khỏe đường hô hấp tốt.
Thêm các bài tập thở (pranayama) vào thói quen hàng ngày của bạn để giữ cho máu lưu thông. Tháng 1 cũng thích hợp với các bài tập có chuyển động nhẹ nhàng điển hình của yoga, khí công và/hoặc thái cực quyền. Dù bạn chọn phong cách tập luyện nào, hãy nhớ đảm bảo giữ cho cơ thể được thoải mái, lưu thông máu tốt và hơi thở đều, ổn định.
Đặc biệt, đây cũng là thời điểm rất tốt để thực hành thiền định vì có rất ít phiền nhiễu thu hút sự chú ý của bạn vào tháng 1. Ngoài ra, sự tĩnh lặng và bình tĩnh còn tạo nên mảnh đất màu mỡ cho hoạt động khám phá sáng tạo. Hãy thành thật với chính mình và thay đổi những thói quen xấu ngay từ bây giờ. Hãy gieo những hạt giống mà bạn muốn đơm hoa kết trái vào mùa xuân này.
Chế độ ăn theo Ayurveda cho tháng 1
Dưa cải bắp và các loại thực phẩm chua, lên men khác như giấm, dưa chua và củ cải muối chiếm vị trí trung tâm trong tháng 1. Tỏi ngâm cũng là một trong những món phù hợp vào thời điểm này trong năm. Những thực phẩm này thường là những thực phẩm chỉ có vào cuối mùa đông. Nhiều loại thực phẩm lên men vừa nóng vừa chua, không chỉ tạo nhiệt mà còn làm ẩm các tuyến và thậm chí cả da của bạn. Những thực phẩm chua này làm mềm da của bạn, chống lại tình trạng khô da bởi chúng tiết ra dầu khi lỗ chân lông mở ra. Một thìa rượu vang đỏ vào ban đêm sẽ làm ấm máu, di chuyển máu ứ đọng và thậm chí giúp làm sạch gan. Nếu bạn đang cố gắng giảm cân, hãy chọn các loại thực phẩm lên men nhẹ, có mùi hăng như tỏi ngâm. Hoặc, nếu bạn thuộc tạng Vata và cần thứ gì đó nặng hơn, bạn có thể thử kem chua.
Vào tháng 1, hãy lưu ý rằng cảm giác thèm ăn ngọt và béo giảm dần khi chuyển từ mùa khô lạnh Vata sang mùa lạnh ẩm Kapha. Cơ thể bạn không còn cần phát triển một lớp mỡ để cách nhiệt với da nữa – nó đã có rồi. Những người tạng Kapha có thể nhịn ăn ngũ cốc nặng và sữa để làm thông thoáng máu và bắt đầu khởi động vào mùa xuân. Các loại ngũ cốc nhẹ bao gồm những loại có một chút chất lượng thô, chẳng hạn như gạo lứt, quinoa, kê hoặc kiều mạch. Tránh đồ nếp, bánh mì, lúa mì.
Tuy nhiên, do trời lạnh nên thức ăn ấm, giàu chất dinh dưỡng vẫn quan trọng. Súp canh với các loại rau củ nhẹ hơn tạo nên một bữa ăn lý tưởng trong tháng 1. Các loại rau củ có vị đắng, ấm như rau cải, củ cải, vẫn có vị ngọt mà bạn cần cho mùa đông, nhưng chúng giúp từ từ đưa cơ thể bạn vào chu trình làm sạch tự nhiên sẽ diễn ra vào tháng 2. Bạn thậm chí có thể nhận thấy cảm giác thèm ăn nhẹ đối với thức ăn có vị đắng bắt đầu xuất hiện trở lại vào tháng 1 sau một mùa hè và mùa thu dài gián đoạn.
Các loại thực phẩm và gia vị cay nồng, chẳng hạn như súp cay làm từ gừng, nghệ, lá nguyệt quế và hạt tiêu đen đều sẽ giúp bạn giữ ấm và huy động chất lỏng. Quế hỗ trợ duy trì lưu thông tốt và cân bằng lượng đường trong máu khỏe mạnh. Cỏ cà ri và thì là đen đều là những loại gia vị cay đắng lý tưởng cho Vata và Kapha vào mùa đông. Lưu ý, không nên ăn thức ăn cay trước khi đi bộ ngoài trời vào trời lạnh, vì chúng mở lỗ chân lông của bạn và khiến cơ thể bạn dễ bị nhiễm lạnh. Thay vào đó, hãy tận hưởng những gia vị này trong bữa tối khi bạn đang ở nhà. Đối với món tráng miệng, Người Kapha có thể thưởng thức các lựa chọn nhẹ hơn như lê nướng với bạch đậu khấu.
Trên đây là một số lưu ý điều dưỡng thân – tâm trong tháng 1 theo Ayurveda. Bằng cách ăn uống, luyện tập và duy trì thói quen sinh hoạt theo mùa và tôn trọng nhu cầu của cơ thể, quá trình thanh lọc thân-tâm bạn sẽ bắt đầu diễn ra một cách tự nhiên từ tháng 1.
Sophia Ngo.
Nguồn tham khảo:
Bài viết có tham khảo các kiến thức về dưỡng sinh trong cuốn sách: “Ayurveda – Nền tảng Dưỡng sinh Ấn Độ: các nguyên lý điều hoà thân tâm qua ẩm thực, yoga và thiền định”
