Trên Royal Road – nền tảng web fiction tiếng Anh ra mắt năm 2013 – những câu chuyện được đọc nhiều nhất đều cập nhật hai đến năm lần mỗi tuần, đôi khi hằng ngày. Câu chuyện đứng đầu bảng xếp hạng tại bất kỳ thời điểm nào thường có hơn mười triệu lượt xem và một mục bình luận nơi độc giả tranh luận, theo thời gian thực, liệu nhân vật chính có nên chọn nâng chỉ số sức mạnh hay tốc độ ở cuối chương vừa rồi không. Những độc giả này biết chính xác họ đến đây để tìm gì. Khi một chương kết thúc bằng tổng kết cho thấy chỉ số Agility (Nhanh nhẹn) của nhân vật chính đã tăng từ 34 lên 41 và một kỹ năng mới tên Shadow Step vừa được mở khóa ở Hạng D, độc giả không thấy điều này khô khan. Họ thấy nó thỏa mãn theo cách có tính kiến trúc. Hoàn toàn có thể dùng AI để tái tạo niềm vui này.
Đây là thể loại tiểu thuyết AI có thể viết tốt nhất: progression fiction – danh mục rộng bao gồm LitRPG (nơi cơ chế game xuất hiện tường minh trong thế giới câu chuyện dưới dạng chỉ số hiển thị, cây kỹ năng và thông báo lên cấp), cultivation fiction (truyền thống tiên hiệp của Trung Quốc, nơi người tu luyện tiến qua các tầng cảnh giới được đặt tên bằng cách tích lũy linh khí), và danh mục rộng hơn là progression fantasy (truyền thống phương Tây kết hợp cả hai, điển hình là các series như Dungeon Crawler Carl, He Who Fights With Monsters, và The Wandering Inn). Lý do AI phù hợp với thể loại này không phải vì thể loại này đơn giản. Mà vì những yêu cầu đặc thù của nó khớp chính xác với những gì AI làm được về mặt kiến trúc, trong khi mô hình xuất bản của nó loại bỏ những giai đoạn mà AI yếu nhất.
Thể loại này là gì và tại sao độc giả đọc nó
Lời hứa trung tâm của progression fiction là sự phát triển có hệ thống, đo lường được. Nhân vật chính bắt đầu ở tình trạng yếu, có thể bị coi thường, nhưng sau đó dần trở nên mạnh, và mỗi bước trong hành trình đó đều rõ ràng với độc giả. Trong LitRPG, sự rõ ràng này là nghĩa đen: độc giả thấy các thuộc tính số của nhân vật, theo dõi chúng tăng lên, ghi nhận việc thu thập kỹ năng và mở khóa năng lực. Trong tiểu thuyết về tu luyện (cultivation), nhân vật chính tiến qua các tầng cảnh giới được đặt tên – Luyện Khí, Trúc Cơ, Kim Đan – mỗi tầng có thách thức và sức mạnh riêng, mỗi tầng là một ngưỡng mà độc giả chờ đợi được vượt qua. Trong cả hai trường hợp, độc giả không đợi xem điều gì xảy ra với nhân vật theo cách độc giả của Tội ác và hình phạt chờ hiểu Raskolnikov là người thế nào. Họ đang theo dõi một nhân vật trở nên ngày càng mạnh, có khả năng chinh phục thử thách nguy hiểm, và họ đang theo dõi khoảng cách giữa năng lực hiện tại và cột mốc tiếp theo.
Đây là thỏa mãn khao khát với hệ thống thăng cấp, và hệ thống đó là một nửa niềm vui. Độc giả của những thể loại này thường thảo luận về tác phẩm theo logic nội tại của nó: liệu hệ thống sức mạnh có nhất quán không, liệu tác giả có đang đưa ra sự phát triển đúng tốc độ không, liệu các nhân vật phụ có được xây dựng theo những cách phù hợp với vai trò đã được thiết lập của họ trong hệ thống phân cấp của câu chuyện không. Đây không phải là những nhận xét về chiều sâu – đó là tiêu chuẩn riêng của thể loại. Một tiểu thuyết tiên hiệp mà nhân vật chính đột phá qua một điểm nghẽn mà không chuẩn bị đủ sẽ tạo cảm giác “sai sai” với độc giả không phải vì thử thách không tương xứng với phần thưởng trong hệ thống.
Khán giả của thể loại này thiên về nam giới trẻ với LitRPG và tiên hiệp – chủ yếu là độc giả từ 16 đến 35 tuổi phát hiện ra hình thức này qua video game, anime và manhwa (truyện tranh Hàn Quốc, vốn phổ biến hóa thẩm mỹ này khắp Đông Nam Á và Đông Á). Dữ liệu năm 2023 của Wattpad đặt độc giả web fiction ở độ tuổi trung bình 22. Lượng khán giả là khổng lồ: Webnovel, một nhánh tiếng Anh của China Literature Group, báo cáo 200 triệu người dùng đã đăng ký trên toàn cầu tính đến năm 2022. Royal Road liệt kê hơn 100.000 tác phẩm đang hoạt động trong cơ sở dữ liệu tính đến năm 2024.
Thể loại được xuất bản như thế nào
Progression fiction sống trên các nền tảng ra truyện theo chương. Tại Trung Quốc, Qidian (起点中文网) là nền tảng thống trị, nơi tác giả xuất bản theo thời gian thực cho các thuê bao trả phí mở khóa chương bằng tiền ảo. Tương tự, Royal Road hoạt động theo mô hình đọc miễn phí được hỗ trợ bởi Patreon – độc giả theo dõi một tác giả trên Royal Road, sau đó trả tiền hàng tháng trên Patreon để được ưu tiên đọc chương mới nhất, thường nhận trước hai đến bốn chương so với bản phát hành miễn phí. Kindle Unlimited trên Amazon tiếp nhận các series đã hoàn thành hoặc gần hoàn thành, nơi tác giả kiếm tiền theo từng trang đọc trên mô hình đăng ký. Webnovel hoạt động theo kiểu lai, với một số chương miễn phí và các chương sau bị khóa trả phí.
Định dạng nối tiếp có một hệ quả cấu trúc cụ thể: tác giả xuất bản trước khi tiểu thuyết hoàn thành, thường là trước khi nó được lên kế hoạch đầy đủ. Bình luận của độc giả sau mỗi chương – điều gì khiến họ hứng khởi, nhân vật nào họ bất ngờ yêu thích, sợi chỉ cốt truyện nào họ muốn phát triển – trực tiếp định hình các chương chưa được viết. Nếu một nhân vật phụ thu hút sự quan tâm, tác giả thăng cấp cho họ. Nếu một cung bậc cốt truyện mất đi độc giả, nó được rút ngắn. Đây không phải là sự tha hóa tầm nhìn của tác giả; đó là mô hình sản xuất của thể loại. Tiểu thuyết được xây dựng trước công chúng, trong đối thoại với độc giả, với tốc độ cao.
Tại sao AI phù hợp về mặt kiến trúc với điều này
Ba đặc tính của progression fiction phù hợp với những gì AI làm tốt và loại bỏ những giai đoạn mà AI thất bại.
Thứ nhất là các ràng buộc của thể loại là loại tường minh và có quy tắc nhất trong bất kỳ loại tiểu thuyết nào. Một hệ thống sức mạnh có các quy tắc được xác định. Một tầng cảnh giới có các ngưỡng được xác định. Một kỹ năng có hiệu ứng được xác định. Những ràng buộc này chính xác là những gì một cơ sở tri thức RAG – một cơ sở dữ liệu được duy trì và truy vấn ở mỗi cảnh – xử lý tốt. Bảng nhân vật cho một tiểu thuyết LitRPG không phải là một tập hợp quan sát tâm lý; đó là một bảng tính về thuộc tính và kỹ năng, và việc theo dõi xem một nhân vật có sử dụng kỹ năng họ chưa học được hay không là một vấn đề nhất quán cơ học. Tính cách của nhân vật khá đồng nhất trong suốt truyện, thường là phấn đấu, cạnh tranh, tính toán, tham vọng. Các tuyến nhân vật phụ cũng được định hình rõ như sư phụ, đồng môn ghen tị, đồng môn tự ti, hâm mộ thầm kín, đối tượng để chinh phục. Không có sự biến đổi về tính cách hay những xử lý tinh tế về hành vi nhân vật.
Thứ hai là các cảnh đòi hỏi nhất trong thể loại – các chuỗi chiến đấu – là các cảnh cơ học nhất trong bất kỳ tác phẩm hư cấu nào. Một trận chiến trong tiểu thuyết progression đòi hỏi theo dõi vị trí, hành động, kích hoạt kỹ năng, sát thương nhận vào và cách cụ thể mà một kỹ năng cấp cao hơn vượt qua một phòng thủ cấp thấp hơn. Đây là vũ đạo, không phải tâm lý học: thường các trận đấu là hành vi farming đầy thử thách, áp đảo đối thủ đang khinh thường mình, hoặc một địch nhiều để bảo vệ cái gì đó. Nó có thể được mô tả theo các quy tắc áp dụng vào một tình huống – đó là địa hình nơi văn xuôi AI sạch và nhất quán nhất. Các cảnh đòi hỏi phán xét nhận thức trong progression fiction – khoảnh khắc mà lựa chọn của một nhân vật tiết lộ điều gì đó về con người họ đang trở thành, được xử lý một cách lặng lẽ chứ không phải kịch tính – chỉ chiếm một phần nhỏ tổng số từ.
Thứ ba là mô hình xuất bản nối tiếp loại bỏ việc chỉnh sửa cấu trúc. Một tác giả trên Royal Road không thể hình thành lại chương ba sau khi xuất bản chương bốn mươi. Độc giả đã đọc chương ba. Việc chỉnh sửa tái cấu trúc vốn là giai đoạn khó nhất đối với AI – đọc toàn bộ và hiểu nó đang thực sự làm gì so với những gì nó nên làm – là điều không thể về mặt cấu trúc dù sao đi nữa. Thể loại này vận hành mà không cần nó. Điều quan trọng là sự gắn kết ở cấp chương, áp dụng quy tắc nhất quán và phân phối theo khối lượng. Đây đều là điểm mạnh của AI.
Cách một nhà văn thực sự sử dụng AI để tạo ra nó
Sự phân công lao động giữa người và AI là khá cụ thể. Những quyết định nền tảng – mà nhà văn đưa ra một lần, trước khi bắt đầu soạn thảo – là thiết kế hệ thống sức mạnh, tiến trình tầng cảnh giới và các ngưỡng của nó, tâm lý cốt lõi của nhân vật chính (họ muốn gì, điều gì họ sẽ không thỏa hiệp), và 2-3 nhân vật phụ sẽ quan trọng nhất. Những điều này mất vài ngày hoặc vài tuần và không thể ủy thác. Chúng là những quyết định kiến trúc mà từ đó mọi thứ khác phát triển.
Khi nền tảng đó đã được xây xong về mặt cơ bản, nó được tải vào cơ sở tri thức RAG: các quy tắc hệ thống sức mạnh, các ngưỡng tầng cảnh giới, danh sách kỹ năng với hiệu ứng, bảng nhân vật, các quy tắc thế giới đã được thiết lập. Nhà văn sau đó sử dụng AI để soạn thảo phần lớn mỗi chương – vũ đạo chiến đấu, thông báo chỉ số, mô tả xây dựng thế giới, đối thoại trong các cảnh có mức cảm xúc thấp. Nhà văn đọc, chỉnh sửa sự lệch hướng, đưa ra các quyết định leo thang (khi nào nhân vật chính đột phá lên tầng tiếp theo, và cái giá là gì), và viết những khoảnh khắc nhân vật đòi hỏi sự chính xác tâm lý.
Một chu kỳ thực tế trông như thế này: nhà văn phác thảo ba đến năm chương tiếp theo dưới dạng bản đồ tường thuật ngắn gọn (một đoạn mỗi chương, chỉ định điều gì xảy ra, kỹ năng nào được thu thập, nhịp cảm xúc là gì). AI soạn thảo văn xuôi đầy đủ từ bản đồ đó, truy vấn cơ sở tri thức để đảm bảo tính nhất quán. Nhà văn chỉnh sửa, đặc biệt chú ý đến bất kỳ khoảnh khắc nào mà quyết định của nhân vật quan trọng ngoài cơ học, và đến nhịp độ của tiến trình sức mạnh – cho đi quá nhiều quá nhanh phá vỡ niềm vui cơ bản của thể loại. AI chạy kiểm tra tính liên tục với thế giới đã được thiết lập. Nhà văn xuất bản.
Với tốc độ sản xuất dự kiến của nền tảng – hai đến ba chương mỗi tuần trên Royal Road, mỗi chương từ 2.000 đến 3.500 từ – quy trình làm việc này khiến kinh tế của web fiction là khả thi đối với một nhà văn kiếm tiền tự do. Các tiêu đề LitRPG hàng đầu trên Kindle Unlimited năm 2023 có trung bình hơn 3.500 trang, theo nghiên cứu thị trường của K-lytics. Khối lượng đó, được tạo ra ở chất lượng đủ theo tiêu chuẩn của thể loại, là nơi sự kết hợp giữa năng lực cơ học của AI và phán xét kiến trúc của nhà văn là ngọt ngào nhất.
Sự phản hồi của độc giả trên nền tảng là quan trọng. Một hệ thống progression với logic nội tại thực sự – nơi các quy tắc tương tác theo những cách mà tác giả đã suy nghĩ kỹ – tạo ra một tiểu thuyết đủ hay, được nhận xét tốt, và được đọc nhiều hơn. Điều mà độc giả Royal Road giỏi là phát hiện, trong vài chương, liệu tác giả có hiểu thế giới của mình không. Khi họ cảm thấy nhà văn có, họ theo dõi hàng trăm chương. Khi họ cảm thấy thế giới được chắp vá hơn là được thiết kế, họ rời đi vào chương năm và viết trong bình luận rằng hệ thống sức mạnh cảm thấy “vớ vẩn, hoang đường”. Phán xét của độc giả về các quyết định nền tảng của nhà văn định hình chất lượng thể loại này.
Tài liệu tham khảo
- Royal Road. Platform statistics and active fictions count, 2024. https://www.royalroad.com
- China Literature Group. Annual Report 2022. Referenced in reporting by Reuters and South China Morning Post, 2022–2023.
- Wattpad. Wattpad Insight Report: The Future of Storytelling, 2023. https://company.wattpad.com
- Webnovel (Yuewen Group). User statistics cited in company filings and press releases, 2022. https://www.webnovel.com
- Wang et al. “SCORE: Story Coherence and Retrieval Enhancement for AI Narratives.” arXiv 2503.23512, 2025. https://arxiv.org/html/2503.23512v1
- K-lytics. Kindle Genre Reports: LitRPG / GameLit, 2023. https://k-lytics.com
